Ah, kerstvakantie. Daar is-ie dan: mijn welverdiende anderhalve week rust. Tenminste, dat dacht ik. Gehaast schreef ik nog een laatste kerstkaart en dronk met een vriendin een Affligem om de vakantie in te luiden. Maar nog voor ik mijn eerste slok had genomen, beseften we allebei dat de agenda alweer volgepropt zat. “Ik ben al een paar dagen vrij, maar heb nog geen moment voor mezelf gehad!” verzuchtte mijn vriendin. En eerlijk? Ik ook niet.

De afgelopen dagen heb ik mijn agenda zeker vijftig keer geopend, op zoek naar dat ene gaatje voor een lunch, naast een dagje sauna, een kerstborrel en een trailrun. Oh, en vergeet de ingeplande brakheidsdagen niet. Dat moet anders. Want ergens diep vanbinnen verlang ik ook naar een pyjamadag: geen afspraken, geen doelen, gewoon lummelen. Alleen, wanneer doe je dat? En misschien nog belangrijker: hoe dóé je dat überhaupt?

Wat is lummelen (en waarom zijn we er zo slecht in?)

Lummelen betekent, heel simpel, nietsdoen. Geen to-do lijstjes, geen verplichtingen, geen efficiëntie. Maar als je het Nederlandse woordenboek erop naslaat, is het allesbehalve positief: ‘je tijd verdoen als een lummel’. Wij Nederlanders zijn er ook niet bepaald goed in. In een cultuur waarin tijd altijd nuttig besteed moet worden, voelt nietsdoen al snel als falen. We plannen onze vrije dagen vol met sporten, sociale afspraken, huishoudelijke taken – zelfs ontspanning moet productief zijn.

En dat is nou precies het probleem. Volgens de Amerikaanse hoogleraar Alan Lightman is lummelen cruciaal voor onze mentale gezondheid. Doelloos ronddwalen, voor je uit staren, of offline gaan – het klinkt misschien als tijdverspilling, maar het is essentieel voor je creativiteit en welzijn. Lightman stelt dat onze gejaagde levensstijl, waarin elke minuut efficiënt moet worden benut, leidt tot een afname van reflectie en fantasie. Sterker nog, onderzoeken tonen aan dat creativiteit onder jongeren sinds de komst van internet flink is afgenomen. Geen tijd om te mijmeren betekent geen ruimte voor ideeën.

En het gaat verder dan alleen creativiteit. Een gebrek aan rustmomenten kan zorgen voor onrust, angst, en zelfs burn-outs. Vooral jongeren hebben het zwaar te verduren. Lummelen is dus geen luxe – het is noodzaak. Door simpelweg niets te doen, geef je jezelf de kans om na te denken over wie je bent, wat je wilt, en hoe je wilt leven. Niet voor niets krijg je je beste ideeën onder de douche.

Waarom Sicilianen kampioen lummelen zijn

Drie weken geleden was ik in Sicilië, en daar zag ik hoe lummelen eruitziet in de praktijk. In Catánia zaten overal mensen op bankjes. Geen haast, geen telefoon, gewoon genieten. Jongeren, ouderen, het maakte niet uit – iedereen leek tijd te hebben. De stad voelde bijna ontworpen voor lummelen: bankjes op elke hoek, winkels die tussen de middag dichtgaan, en een relaxte sfeer waar wij nog iets van kunnen leren. Italianen omschrijven lummelen overigens als ‘dolce far niente’ (weet ik nu uit betrouwbare Italiaanse bron). Grappig dat dit dan weer in het Nederlands vertaald wordt als ‘zalig niets doen’.

Natuurlijk helpt het dat de werkloosheid hoog is in Sicilië – met 16% (!) heb je vanzelf tijd over – maar het is ook een kwestie van mentaliteit. Lummelen is daar geen taboe, maar een geaccepteerd onderdeel van het dagelijks leven. Bij ons zijn bankjes vooral het terrein van alcoholisten, hangjongeren of toeristen die met een ijsje op hun telefoon zitten te scrollen. Daar zit het probleem: zelfs als we stilzitten, moeten we iets doen.

Waarom ik zo slecht ben in lummelen
Ik geef het eerlijk toe: lummelen is niet mijn sterkste kant. Zelfs op een vrije dag krijg ik het voor elkaar om een waslijst aan ‘leuke’ dingen in te plannen. Niet voor niets raakte ik ooit overspannen door te veel werk én privé-activiteiten. Tijd om even helemaal niets te doen? Die was er niet.

Wat ik wel merk, is dat mijn creativiteit verdwijnt als ik constant gehaast ben. Voor mij werkt lummelen als een soort resetknop. Juist als ik de tijd neem om voor me uit te staren, komen de beste (schrijf)ideeën bovendrijven. Toch lukt het me in Nederland nauwelijks. Waarom het in Sicilië wel lukte? Omdat ik me daar losgekoppeld voelde van mijn drukke Nederlandse leven. Geen agenda, geen FOMO, en een uitnodigende zon die me letterlijk stil liet staan. De stad was zo klein dat je het in een dag wel kon zien – alle tijd dus om te lummelen en vertragen.

Hoe lummel je in Nederland?

Als we iets van de Italianen kunnen leren, is het dat lummelen niet vanzelf gaat. Je moet er bewust tijd voor maken. Een paar tips:

1. Plan je lummeltijd. Ja, ironisch, maar het werkt. Begin met kleine momenten, tussen werk door. Plan een middag in je agenda en doe letterlijk niets.
2. Laat je telefoon met rust. Leg ’m weg. Laat ‘m thuis. Zet ‘m uit. Bijvoorbeeld in de trein of tijdens wandelen. Leg ‘m niet in je slaapkamer – dat zorgt voor onrust.
3. Zoek een goede plek. Denk aan een park, het strand, of een relaxt terras. Geen schermen, alleen jezelf en de omgeving. Mensen kijken kan heerlijk zijn!
4. Laat het schuldgevoel los. Nietsdoen is geen tijdverspilling. Het is een mentale investering.
5. Of doe het op z’n Italiaans. Reis naar de Italiaanse zon, zoek een bankje, en ervaar hoe het voelt om écht even stil te staan.

Dus, pak je agenda (voor de laatste keer!) en blok een moment om te lummelen. Telefoon uit, en laat de wereld even zonder jou draaien. Wie weet wat voor briljante ideeën er opborrelen als je eindelijk helemaal niets doet.